Dlaczego bioróżnorodność należy chronić?
Światowe Forum ekonomiczne określa utratę bioróżnorodności jako jedno z największych globalnych ryzyk, przed którymi stoi ludzkość. Spadek bioróżnorodności przyczynia się do zaostrzenia zmian klimatu, zmniejszając zdolność Ziemi do magazynowania dwutlenku węgla i zwiększając jej wrażliwość na skutki zmian klimatycznych.
Ogród biocenotyczny to ekosystem zaprojektowany zgodnie z zasadami ekologii, który:
- harmonijnie współgra z naturą naśladując naturalne środowisko,
- minimalizuje negatywny wpływ przedsiębiorstwa na środowisko,
- wspiera bioróżnorodność, która z kolei jest jednym z kryteriów jakie działalność gospodarcza powinna spełnić aby mogła być uznana za zrównoważoną środowiskowo.
Jego celem jest stworzenie zrównoważonej przestrzeni, gdzie rośliny, zwierzęta i mikroorganizmy współistnieją w harmonii, tworząc samowystarczalny i dynamiczny ekosystem.
Co ma biznes do ogrodu?
Przedstawiciele wielu branż działających w oparciu o posiadane nieruchomości (np. deweloperzy czy właściciele nieruchomości komercyjnych jak magazyny, biura, obiekty przemysłowe itp.) często stoją przed koniecznością tworzenia przestrzeni, które są nie tylko estetyczne i funkcjonalne, ale również ekologiczne. Wynika to m. in. z istnienia ryzyk klimatycznych, takich jak ograniczenia w dostępie do wody, zanikanie bioróżnorodności, coraz częstsze susze czy gwałtowne ulewy ale także z wzrastającej presji społecznej i rynkowej oraz rozwoju ustawodawstwa prośrodowiskowego.
Taksonomia UE jest przykładem międzynarodowych działań mających na celu m.in. ochronę środowiska. Wdrożenie tych przepisów powoduje, iż przedsiębiorstwo podejmujące inwestycje wpływające na środowisko bądź kształtujące posiadane już tereny zielone, powinno mieć na względzie szeroko pojęte dobro planety. Zaś ogród biocenotyczny może adresować potrzebę działań przedsiębiorstw wdrażających cele środowiskowe.
Taksonomia, ESG a obowiązki przedsiębiorców
Taksonomia UE to potoczna nazwa rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z 18 czerwca 2020r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje. Przepisy te zakładają zwiększenie poziomu ochrony środowiska poprzez przekierowanie kapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne alternatywy. Taksonomia UE to nic innego jak system umożliwiający klasyfikację działalności gospodarczych jako zrównoważonych środowiskowo.
Cele środowiskowe zgodne z Taksonomią UE to:
- Cel I – łagodzenie zmian klimatu,
- Cel II – adaptacja do zmian klimatu,
- Cel III – zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich,
- Cel IV – przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym,
- Cel V – zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola
- Cel VI – ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów.
ESG (ang.environmental, social, governance) to skrót od pojęć, które odnoszą się do środowiska, kwestii społecznych oraz ładu korporacyjnego. Wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) powoduje konieczność raportowania niefinansowego, zwanego raportowaniem ESG, przez coraz większą grupę przedsiębiorstw. Stanowi to ewolucję i znaczne poszerzenie zakresu koncepcji CSR (ang. Corporate Social Responsibility), czyli szeroko rozumianej społecznej odpowiedzialności biznesu.
W obliczu dynamicznych zmian klimatycznych, rosnącej nierówności społecznej oraz coraz większych oczekiwań ze strony konsumentów, tematyka ESG stała się jednym z kluczowych elementów strategii biznesowych na całym świecie. Wprawdzie instytucje unijne złagodziły w ostatnim roku część wymagań raportowych, nie oznacza to jednak spadku znaczenia ESG. Co więcej, inwestorzy, banki i międzynarodowe koncerny nigdy wcześniej nie wymagały od swoich partnerów biznesowych tak precyzyjnych danych o wpływie na środowisko, warunkach pracy i zarządzaniu ryzykiem.
Kto i kiedy powinien sporządzać sprawozdania ESG?
Po wprowadzonych w 2025 roku zmianach harmonogramu wdrażania obowiązków z zakresu ESG, zagadnienie to wciąż pozostaje aktualne, mimo, iż w przypadku wielu przedsiębiorstw termin obowiązkowego raportowania się przesunie.
- Pierwsze raportowanie za 2024 r. (raport wydawany w 2025 r.)Duże spółki zainteresowania publicznego (które do tej pory pwodlegały wymogom raportowania niefinansowego NFRD (tj. Non-Financial Reporting Directive transponowanej do Ustawy o rachunkowości), w których średnia liczba zatrudnionych przekracza 500, oraz jednostki interesu publicznego będące jednostkami dominującymi dużej grupy, w których średnia liczba zatrudnionych przekracza 500 w ujęciu skonsolidowanym.
- Pierwsze raportowanie za 2027 r. (raport wydawany w 2028 r.):Wszystkie duże spółki (notowane i nienotowane), które spełniają dwa z trzech warunków:
- średnioroczne zatrudnienie przekracza 250 pracowników,
- suma bilansowa przekracza 25 mln EUR (*),
- przychody netto ze sprzedaży 50 mln EUR (*).
(*) Limity podniesione przez Komisję Europejską z 20 mln EUR na 25 mln EUR dla aktywów oraz z 40 mln EUR na 50 mln EUR dla przychodów – wynikało to z uwzględnienia wpływu inflacji w ostatnich latach.
- Pierwsze raportowanie za 2028 r. (raport wydawany w 2029 r.)Małe i średnie przedsiębiorstwa zainteresowania publicznego (spółki notowane na giełdzie) – z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw, tj. spółki które spełniają dwa z trzech warunków:
- średnioroczne zatrudnienie przekracza 10 pracowników,
- suma bilansowa przekracza 450 tys. EUR (*)
- przychody netto ze sprzedaży przekraczają 900 tys. EUR.
(*) Limity podniesione przez Komisję Europejską z 350 tys. EUR na 450 tys. EUR dla aktywów oraz z 700 tys. EUR na 900 tys. EUR dla przychodów – wynikało to z uwzglęnienia wpływu inflacji w ostatnich latach.
- MŚP notowane mają opcję odroczenia zastosowania dyrektywy maksymalnie do dwóch lat (raportowanie za 2028 r., raport wydawany w 2029 r.).Jednak w praktyce MŚP będące dostawcami dla dużych firm (objętych dyrektywą CSRD) już teraz muszą udostępniać dane o swoim wpływie środowiskowym i społecznym. Zwłaszcza, iż współcześni inwestorzy coraz częściej oczekują nie tylko wysokich ocen w ratingach ESG, ale także odpowiedzialnego podejścia do zarządzania ryzykami klimatycznymi.
Czy ochrona środowiska się opłaci?
Raport ESG to nie tylko spełnienie wymogów regulacyjnych, ale także szansa dla firm na lepsze zrozumienie i zarządzanie ich wpływem na otoczenie. Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą skuteczniej planować swoją strategię zrównoważonego rozwoju, minimalizując przy tym ryzyka i wykorzystując szanse na wzrost. Jednak z pragmatycznego punktu widzenia jest to obowiązek, którego spełnienie oznacza nierzadko konieczność gruntownych zmian w firmie. A zmiany to często koszty.
Jednym ze środków na osiągnięcie pozytywnych parametrów w raporcie ESG jest zaaranżowanie przestrzeni wokół siedziby firmy czy też w podejmowanych inwestycjach w sposób realizujący adekwatne dla danego przedsiębiorstwa cele środowiskowe Taksonomii UE.
Stworzenie ogrodu biocenotycznego oznacza następujące korzyści dla firmy:
- pomaga w budowaniu długoterminowych celów oraz wartości w oparciu o dobre praktyki zielonej transformacji – pozwala wypełnić obowiązki przedsiębiorstwa z zakresu zgodności z Taksonomią UE (obowiązek raportowania niefinansowego ESG / CSRS) – jako działanie:
- chroniące i odbudowujące bioróżnorodność i ekosystemy (cel VI Taksonomii UE) a pośrednio także
- łagodzące zmiany klimatu (Cel I),
- wprowadzające adaptację do zmian klimatu (Cel II) i
- wykorzystujące zasoby wodne w sposób zrównoważony (Cel III);
- pomaga stworzyć lub zrealizować istniejącą strategię zrównoważonego rozwoju, umożliwiając osiągnięcie długoterminowej wartości dla udziałowców i szerszego grona interesariuszy;
- poprawia wizerunek firmy i jej oceny w ratingach ESG;
- jako element wdrażania strategii ESG, podnosi ocenę firmy w oczach inwestorów i instytucji finansowych;
- może ułatwić uzyskanie finansowania bankowego poprawić jego warunki (tj. ograniczyć koszty finansowania) – mianowicie banki i inwestorzy coraz częściej oferują produkty finansowe powiązane z wynikami ESG: kredyty z oprocentowaniem zależnym od osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju (tzw. sustainability-linked loans), obligacje zielone czy linie kredytowe z korzystniejszymi warunkami dla firm z wysokimi ocenami ESG;
- pozytywnie wpływa na wizerunek firmy w oczach kontrahentów/klientów/interesariuszy;
- pozwala tworzyć przestrzeń rekreacyjną stanowiącą benefit dla pracowników;
- podnosi świadomość pracowników i partnerów biznesowych w tematyce ochrony środowiska naturalnego;
- poprzez świadome magazynowanie oraz retencjonowanie wody deszczowej zmniejsza ryzyko podniesienia poziomu wód a w efekcie obniża ryzyko powodzi, obniża koszty zużycia wody;
- zmniejszaj koszty pielęgnacji terenów zielonych;
- pozwala na uzyskanie punktacji w procesie certyfikacji ekologicznej budynku (np.BREEAM / LEED / Zielony Dom) – o czym przeczytasz na blogu w kolejnej części cyklu “Środowisko okiem pragmatyka”;
- pośrednio zwiększa wartości przedsiębiorstwa;
- pozwala zminimalizować efekt „wyspy ciepła”;
- minimalizuje koszty utrzymania terenów zielonych;
- może poprawić jakość życia i efektywność przebywających w nim pracowników/kontrahentów.
Jak stworzyć ogród biocenotyczny?
Odpowiedzią na współczesne wyzwania klimatyczne jest dobrze zaprojektowany teren “zielony”, dzięki któremu można:
- chronić lokalną faunę i florę a tym samym przyczyniać się do odbudowy bioróżnorodności i ekosystemów (cel VI Taksonomiii Enii Europejskiej),
- oszczędzać zasoby naturalne w tym wodne (cel III Taksonomii UE),
- łagodzić zmiany klimatu (Cel I Taksonomii UE) oraz adaptować do zmian klimatu (cel II Taksonomii UE)
Projektując ogrody biocenotyczne jestem w stanie realizować opisane wyżej cele poprzez:
- sadzenie nowych drzew (jak również zachowanie w projektach drzew istniejących), będących naturalnym “pochłaniaczem” węgla z atmosfery,
- stosowanie rodzimych gatunków roślin przyjaznych owadom pyłko- i nektaro-dajnym,
- stwarzanie pomocy gniazdowych dla owadów, drobnych płazów, gadów i ssaków,
- bazowanie w projektach na gatunkach roślin charakterystycznych dla danego siedliska fitosocjologicznego,
- stosowanie podłoży beztorfowych,
- projektowanie rozwiązań ograniczających zużycie wody i zarządzających jej odpływem, takich jak:
- zielone dachy,
- systemy retencji deszczówki,
- ogrody deszczowe czy też
- przepuszczalne nawierzchnie utwardzone.
Jeśli jesteś zainteresowany/a aranżacją terenów zielonych w sposób zrównoważony środowiskowo, skontaktuj się ze mną, a pomogę osiągnąć ten cel.
Zobacz również: Oferta – Klienci biznesowi
W następnym odcinku cyklu “Środowisko okiem pragmatyka”, przedstawię dalszy ciąg korzyści wynikających z posiadania ogrodu biocenotycznego tj. uzyskanie dodatkowej punktacji w procesie certyfikacji ekologicznej budynku (np.BREEAM / LEED / Zielony Dom).